Planogram Nedir? Göz Hizası Raf Kuralı ve Altın Raf Seviyesi (120-160 cm)
Planogram; hangi ürünün, hangi rafta, kaç adet yüz (facing) gösterilerek ve hangi sırada dizileceğini milimetrik olarak belirleyen görsel mağazacılık şemasıdır. Raf üzerinde göz hizasına gelen bir ürün, en alt raftaki aynı ürüne göre hiçbir reklam yapılmaksızın %35 daha fazla satar. Perakendede bu alana "Altın Raf" denir.
Altın Raf Seviyesi (120 cm - 160 cm): Satışın Kalbi
Yetişkin bir insanın göz hizası ve elini uzatmadan en rahat eriştiği seviye zeminden 120 ila 160 cm yükseklikteki 3. ve 4. raf katlarıdır. Perakendeciler en yüksek kâr marjına sahip ürünleri, tedarikçiden raf kirası aldıkları markaları ve dükkânın kendi özel markalarını (Private Label) mutlaka bu seviyeye dizer.
Çocuk Göz Hizası (70 cm - 100 cm): Şekerleme ve Oyuncak Taktikleri
Zeminden 70 ila 100 cm yükseklikteki 2. kat raflar çocukların doğrudan göz hizasıdır. Parlak ambalajlı çikolatalar, oyuncaklı yumurtalar ve çocuk kahvaltılık gevrekleri bu raflara konulur. Çocukların ürünü doğrudan eline alması ebeveynin satın alma olasılığını %70 artırır.
En Alt ve En Üst Raflar: Hacimli ve Ağır Ürünlerin Yeri
Müşterinin eğilmekte zorlandığı en alt raflar (0-50 cm) 5 kiloluk un, sıvı yağ, deterjan ve tuvalet kağıdı gibi müşterinin aramasa da mutlaka bulup alacağı temel ve ağır ihtiyaç maddelerine ayrılır. En üst raflar ise görsel derinlik ve stok alanı olarak kullanılır.
Saha Uygulama ve Karar Matrisi
Dükkân Sahibinin Dikkatine: Raf Düzeninde En Sık Yapılan 3 Hata
- Rafları Duvara Sabitlememek: Yüksekliği 180 cm'yi geçen üniteler çelik dübellerle kilitlenmezse aşırı yükte müşterinin üzerine devrilebilir.
- Gondol Başına Karışık Ürün Yığmak: Gondol başında tek bir indirimli ürün yerine 10 farklı ürün sergilemek müşteriyi boğar ve satış hızını keser.
- Girişteki İlk 4 Metreyi Tıkamak: Giriş kapısının hemen önüne teşhir koymayın; müşteri hızını yavaşlatmadan o ürünleri asla fark etmez.
🧮 Raf Düzeni ve Metrekare Verimlilik Hesaplayıcı
Canlı AraçMağaza net satış alanınızı ve reyon optimizasyon tercihinizi seçerek sepet artış potansiyelinizi hesaplayın:
Sıkça Sorulan Sorular ve Saha Cevapları
Soru 1: Facing (Yüz Gösterme) sayısı ne anlama gelir?
Bir ürünün rafta yan yana kaç adet dizildiğini ifade eder; yüz sayısı 1'den 3'e çıkarıldığında ürünün fark edilme oranı ikiye katlanır.
Soru 2: Planogram yazılımı kullanmak küçük esnafa gerekir mi?
Karmaşık yazılımlar yerine dükkân sahibinin kategori bazlı standart bir Excel raf krokisi çıkarması dahi raf kargaşasını tamamen çözer.
Soru 3: Ucuz ürün göz hizasına konulur mu?
Hayır, kâr marjı düşük taban ürünler alt raflara, kârı yüksek alternatifler göz hizasına konularak sepet tutarı yükseltilir.
Mağaza düzeni ve görsel perakendecilik süreçlerinizi kusursuzlaştırmak için şu kaynaklarımızı da inceleyebilirsiniz: